12. Kolumne, 29.9.2022

Bruederhärz

 

In myner Vorstellig han ich as Chind eifach sone Mensch gschänkt übercho. Wo my Brueder uf d Wält cho isch, bin ich anderthalb Joor alt gsi. Ich ha also nummen Erinnerige mit eus zwöi, keini elläi. Wenn my Brueder gwigglet worden isch, han ich dryy dööplet. Wenn er gschlofe het, han ich ihn zuedeckt. Er het nie es eiges Buschialbum gha, syni erschte Föteli chläben in mym Album uf de hintere Syte. Und uf jedes zwöite Bild han ichs au druf gschafft. Ich has sogar gschafft, ass er mit mir Hochzyyt gspiilt het: är im schwarze Mantel vom Mami, ich mit eme wysse, alte Vorhang uf em Chopf.

 

Es sy e huffen Erinnerige, denn ich ha my Brueder vor genau 40 Joor übercho. Wo mir an sym runde Geburtsdaag zämmen aagstosse häi, han ich gspürt, wie dankbar ich für die 40 Joor Fründschaft bi. Denn das isch es au, näbe de glyyche Gen.

 

Wohrschyynlig isch das my persöönligschti Kolumne bis jetz. Aber nach über anderthalb Joor häi mir, also Sii as Läserschaft und ich do am Rand vor deere Zytigssyyte, schon e gwüssi Vertroutheit ufbout. Dorum widmen ich die Zyyle mym luschtige, talentierten und wunderbare Bruederhärz und lo Sii dra teil ha.

 

Notürlig chan ich nid alles verzelle. Do geebs e mängi Gschicht, wie mir d Furlen in Lausen unsicher gmacht häi. Wie mir us Angscht vor em Santichlause-Zämmeschiss schon e paar Wuche vorhär, am Nommidaag d Storen aabeglo häi. Mir häi dänkt, denn gseht er us em Wald ääne nid, was mir in eusem Chinderzimmer so aastelle. Dä Chlaus, es isch glaub ammen ein vom Muusigverein gsi, het aber dummerwyys fascht alles gwüsst. Wie mir zwee schlaue Goofe s Babyphone jewyls abgstellt häi, wenn d Noochberen eus ghüetet het. Denn häi mir us em Kajütebett e Rutschbahn bout oder fröhlig zämme Radio gspiilt. Mir häi as Chinder zwar kei Färnseh aber en eigeni Sprooch gha. Keis eiges Zimmer aber mir häi ganzi Zirkusvorstelligen yystudiert. Ich weiss zwar bis hüt nid, wie freiwillig my Brueder amme dur dä Hula Hoop-Reife gumpt isch, won ich ihm as Dompteurin aaneghebt ha.

 

Ich ha my chly Brueder scho immer bewunderet. Ha scho as Chind gstuunt, wien er cha Schlaagzüüg spiile, was er für unterschiidligi Talänt het und wien er syni eigene Wäg goht. Ich stuun, wien er reist, thailändisch redt und wie guet er chocht. Ich stuun, was er alles cha, was er für e tolle Papi isch und wien er Muusig macht. Ich stuun, ass mir immer wiider über e glyyche Blödsinn chönne lache, mängisch as einzigi im Ruum. Ich stuun, ass er immer es no blöders Wortspiil weiss, und ich stuun, ass er au so Inträssen an mym Läbe het und mi uf der Bühni unterstützt.

 

Eigetlig chönnt ich jetz jedes „ich stuun“ dur „ich lieb an ihm“ ersetze. Aber denn wirds e bitz kitschig. Ich glaub, Sii häi alli verstande, wie dankbar ich bi, ass ich vor 40 Joor mys Bruederhärz gschänkt übercho ha.


11. Kolumne, 18. August 2022

Tour de Suisse
„Fahre Sii uf Meiringe?“ froog ich der Poschtifahrer unnötigerwyys bim Yystyge. „Ja wenn ich der Weg finde, gäng scho“ antwortet är mit eme Lache. Es sy nur e Hampfle Lüt im Poschtauto, und alli reede mitenand, as weers e Reisegruppe. Gly bini au zmitz in das Gsprööch verwigglet, wie guet dä fröhlig Fahrer der Grimselpass kennt. Er fahrt los und kommentiert mit Begeischterig und in Haslitaler Dialäkt die bsunderi Strecki. Immer wiider dönt s Poschtihorn, für mii e nostalgischi Erinnerig, woni lang nümm ghört ha: DÜÜ DAA DOO.


Es isch e Mittwuch im Juni, ich erfüll mir es Tröumli und reis der ganz Daag elläi mit ere Daagescharte durs Land. So vill Schwyyz wie möglig in eim Daag erläbe, isch mys Motto. Ganz früeh bini los, via Arth-Goldau diräkt uf d Rigi uufe. Im alte Zaahnradbähnli sy nur wenig Lüt. E paar Tourischte, wo filme, und e paar sehr ähnlig agleiti Seniore sitzen uf de Holzbänk.

„Sii, Sii hend der Hoseschlitz offe!“, rüeft plötzlig e Frau Richtig Mannegruppen übere. Chly beschäämt chnüüblet der eint an syner Funktions-Wanderhosen ummen und säit „Merci“, was d Frau mit „Ja, er bruucht denk e chly Luft!“, kommentiert. Alli luege däm arme Kärli uf e Schritt. Ich merk erscht spöter, ass
die sich gar nid kennt häi.

Das cha jo no luschtig wärde, dänk ich und wyych am Tourischt us, wo mir sy Natel-Verlengerigs-Stängel fascht ins Gsicht bänglet.


Nach em Kaffi und der wunderbaren Ussicht bini genau so lang uf der Rigi, bis es Bähnli voll
Räntner in Wanderkluft uf e Bärg chunnt. So vill karierti Hemmli und trennbari Hoose hani sälten
uf eim Fläck gseh, e heerrligen Aablick. Via Brunnen und em 'Platz der Auslandsschweizer' fahr ich uf der Gotthardstrecki via Göschenen uf Andermatt ufe. Vo dört wyter nach Oberwald, woni langsam e chly müed ins Grimselposchti styg.


Öise Fahrer verzellt öppis über die berühmte „Cheerine“ und e dütschi Mitfahrerin froggt prompt "Was ist mit dem Käse?“ Es isch e Gaudi. Am Seeli uf der Passhööchi red i mit em Chauffeur über mys Reisli. Mir sy lengscht bim Du aacho und stelle fescht, ass är eigetlig au us em Baselbiet chunnt! Die Wält isch amme so chlyy. „Mir sette wyyter fahre“, meint er irgendwenn, mir laufe zrugg zum Poschti. „Es fahrt noni ab“ säg ich, „es sitzt jo no kei Fahrer dinne“.


Z Meiringe hätte mir no lang chönnte wyyter plaudere, ich ha aber s letscht Schiff vo Interlaken uf Thun welle verwütsche. Am Schluss bin ich in föif verschiidene Verchehrsmittel ganzi 14 Mol
umgstiigen und 16 Stund unterwägs gsi. Ass näb dere schöne Landschaft so vill Unterhaltig in ei Daag Schwyyz passt, hätt i nid dänkt.


„Über das Reisli schryyb ich e Kolumne in öiser alte Heimet“, säg ich am Schluss zum Chauffeur. Sys „güüet“ döönt zwar nümme ganz Baselbieterisch, aber was sells. Dä Daag isch guet oder güüet
oder eifach heerrlig gsi.

 

10. Kolumne vom 19. Mai 2022

Do ischs jo scho

„Ah, do ischs jo scho!“ Säit mys Groossmutti jeedesmol, wenn ich e Foti mit mym Handy mach und s nochhär grad zeig. „So schnäll goht das hüt!“ Stuunt si immer wiider über die cheibe Technik. Keis Film yyschicken und daagelang warte, bis er entwicklet isch. Aber eben au kei Foti uf Papyyr, wie si bi mym Groosi zu Dutzenden ummeligge. Die alte, no guet erhaltene Bildli mit däm wällige Rand. Ich lueg die gärn mit ihre zämmen aa. Ich lueg grundsätzlig gärn Föteli aa - es sy Momänt, wo men as Erinnerig konserviert het.

 

Ich bi jo die Generation, wo no beides kennt. Das Abwarte, was ächt us deene Fotene vo der Schuelreis uf der Schoofmatt obe worden isch. (Uf der Helfti vo de Bilder sy en unscharfe Chüelturm vo Gösgen und e paar vergwaggleti Chüeh am Wägrand druf gsi.) Und ich kenns natürlig guet, dass me ständig und überall druf los fötelet und nochhär alles löscht, wo unscharf isch oder eim nid gfallt.

Mir chönnen eusi Erinnerigen optisch schöner gstalte. Öppis wo im Hintergrund stört oder s Byybeli uf em Chiini eifach wäg retuschiere. Mir chönne s Erläbte mit eim Filter no farbiger machen as es eigetlig gsi isch.

 

Amme loni äxtra es paar nid perfekti Föteli und Schnappschüss im Speicher. Überhaupt sy Schnappschüss toll. Obwohl ich mi amme scho frog, was d Eltere so ins Fotialbum yykläbt häi. Zum Byyspiil mii, öppe eijöörig, wieni vor em Huuszält ime Zuuber voll schuumigem Wasser sitz und 'es Lümpli' in der Hand ha. Spöter hani erfahre, ass ich dervoor in d Hose gmacht ha und si in däm Becki eigetlig myni Chleider gschwäsche häi. Ich syg denn dryy ghockt und der Papi hets gfötelet. Wohrschyynlig isch es nid symbolisch gmeint, ass ich im Gagg sitz. Es isch halt eis vo dene Bilder uf em 36-er-Film vom Summer 1982. E nid perfekti Erinnerig ohni Filter und Retusche.

 

Hüt wird jo eigetlig au jede Gagg gfötelet. Sogar leergässeni Däller. Die wärde denn au no veröffentligt mit Untertitel wie „isch guet gsi“. Also verstönde Sii mi nid falsch, i ha nüt gege Bilder vo Ässe. Uf mym Instagram-Account findet men au Brot und Geburtstagschüeche. Aber bitz komisch isch das scho. Ich würd jo nie mit eme Foti von eren Öpfelwääien am Bahnhof umme stoh und rüefe „lueget alli, was ii hüt bache ha!“

 

Der ganz Umgang mit Bilder isch halt en andere worde. Und drum gniess is immer wiider, wenn ich mit mym Groosi am Stuubedisch sitz und mir die chlyyne, alte Bildli aluege. Ab und zue mach i denn au e Foti vom Groosi, as Erinnerig. Wie letschti, wo my Sohn ihres faltige Gsicht mit der Lupe genau aagluegt het – e heerrlige Schnappschuss! Wo ich mym Groossmutti das Föteli chly spöter uf em Handy zeigt ha, het si gstuunt, glachen und denn gsäit „do hani jo die glyyche Chleider a wie jetz!“

Ich lieb das Foti. Und mys Grossmutti no vill meh.

 

 

9. Kolumne vom 31.März 2022

 

Egoischte

Letschti bini mit myner Teenager-Dochter ame Samschtig-Vormittag ins Hallebad. In es groosses mit Whirlpool und warmem Ussebecki und so. Mit volle Däsche sy mer uf München übere gfahre, mir häi sogar je es Buech yypackt, zum zwüsche duure chly z läse.

Im Bad isch es heerrlig gsi und gar nid so voll. Mir sy denn scho rächt früeh ins Bistro go Pommes ässe. Schwümme macht schliesslig hungrig und ässe müed, so häi mer dernoo gmüetlig wellen uf e Liggstuehl go verdauen und läse.

 

Mit Baddüecher, wo mer ume Körper gwiggled häi und in nasse Schläppli sy mir in däm riise Hallebad umme gloffen und häi schnäll gmerkt, ass uf jedem Liggstuehl schon es Badduech lyt. Au uf allne Plastigstüehl und uf allne Sässel, sogar in de Strandchörb uf der Galerie oobe, eifach uf allem, wo d irgendwie chasch sitzen oder ligge, isch sones blöds Duech gläge! Nur druff ghockt isch chuum mol öpper.

 

Am liebschte hätt i zwee vo deenen Egoischte-Lümpe wägg gschleuderet und öisi druf gleit. Aber für so öppis fehlt mir denn amme der Muet. Drum hani ein vo de Badmeischter gfroggt, öb mir irgendwo chönnen aanesitze. Äxtra chly naiv han em gsäit, ass überall öppis druf lyt. Das syg leider so üblig, het er bitz schuldbewusst gsäit und mir denn sy Stuehl aabotte. Grad näbem Chlyychinderbecki. Ich ha denn lieber wyter gluegt. Wien e Rotmilan, wo über em Fäld kreist, häi myni Auge die wyysse Plastigmöbel abgsuecht.

 

Was sy das für Mönsche, wo alles reservieren und denn doch nid bruuche? Das sy bestimmt so Lüt, wo im Zug mit EIM Koffer es ganzes Viererabteil blockiere. Wenn me die denn fründlig frogt „isch do no frey?“ - und derby eigetlig dänkt „nimm sofort dy Koffer wägg, du Egoischt!“ - denn stöhne si aagsträngt uf, ass hätt me se beleidiget.

Am Büffet nämme settig Lüt immer vill meh, ass si chönnen ässe. Wohrschyynlig parkiere die Mönsche au so, ass nääberdra kein me Platz het, Hauptsach der eigeni Chaare stoht guet.

 

„Mami, do hets leeri Stüehl!“, het my Dochter gruefe. Si isch aane gsässen und het im 'Harry Potter' gläse.

Aber ich bi los grennt! Ich ha alli Düecher und Däschen us em ganze Bad ins Becki vo de Schwümmer gschosse. Denn bini in schönschte Strandchorb ghockt und ha zuegluegt, wie d Lüt verzwyyflet versuecht häi, die pflotschnasse Sachen us em Wasser z fische. „Das ist nicht üblich!“, het der Badmeischter immer wiider gruefe. Alli sy mit ihrne Sachen us em Bad gsecklet, ich ha in jedi Kabyynen e Zeedel mit „RESERVIERT“ ghänkt. D Lüt häi sich in de Gäng umzogen und us de Boxen in der Decki isch lutti Muusig cho – der Falco mit „..die ganze Welt dreht sich um mich, denn ich bin nur ein Egoist“. Ich ha zuegluegt und grinst.

 

„Mami, was isch so luschtig, worum liisisch du gar nid?“, het mi my Dochter plötzlig us myne Gedanke grisse. Zum Glück fehlt mir ammen e chly der Muet. 

 

Meine Mundart Kolumnen...

Ich bin Angang 2021 Teil des Mundart-Autor*innen-Teams der Schweizer Lokalzeitung "Volksstimme".

Alle ca 6-8 Wochen erscheint eine neue Kolumne von mir in dieser Regionalzeitung im Oberbaselbiet.

Kolumnen zu schreiben war ein langjähriger Traum von mir und es bereitet mir jedes mal eine große Freude.

 

8. Kolumne vom 19. Februar 2022

Zumba

Scho vo wyytem ghört me luti Latino-Muusig. „Ui, das weer mir pyynlig.“ Dänk ich, woni denn die Fraue gseh. Si danzen in knallänge, faarbige Sportchleider zmitts uf eusem Määrtplatz. Es isch grad groosse Määrt, oder 'Marktsonntag', wie mir do z Oberbayern säge, und ich chumm däm uffellige Zumba-Stand immer nööcher.

 

Us de Boxe dröhnt Muusig mit sehr vill Bass, ich ghör numme Klongklong-Corazon- irgendöppis-spanischs-mi amor. „Älläi die Muusig weer nüt für mi, und ich hätt soo Hemmige, vor all deene Lüt zmitts uf em Määrtplatz ummezhüpfe“, gohts mir so dur e Chopf, ich lueg däm Spektakel glyych fasziniert zue.

 

E gueti Fründin wird au vo der Muusig aaglockt, und e Viertelstund spöter häi mir e Termin für es Zumba Probetraining im Danzstudio. „Jänu, es cha jo nüt schaade, e chly Kondition uf- und Vorurteil abboue“, dänk ich mit däm Zeedel in der Hand.

 

Am Daag vo euser Schnupperstund suech ich myni alte Turnschlappen und überlegg, was ich chönnt alegge. Zue ängi Hoose sy mir sällmol no unagnähm gsi, denn mir wüsse jo, wär immer d Wohret säit: Chinder, Bsoffeni und Leggins.

 

My Fründin und ich stönde denn in halbwägs sportlige Chleider im Danzstudio, eusi Trainerin strahlt eus aa. Uf all ihrne Sache stoht grooss 'Zumba' druff. Sogar uf den Ammedyysli und der Drinkfläsche.

 

Zerscht chömme mir en Yyfüehrig ohni Muusig über. Si verzellt öppis vo Salsa und fuchtlet mit ihren Ärm umme. Der Ruum het zum Glück kei Spiegel, ich muess my aso nid sälber aaluege bim ummehüpfe. Denn gohts los.

 

Wie scho uf em Määrtplatz dröhnt jetz es fätzigs, südamerikanischs Lied us de Boxen über öis. D Trainerin chlatscht motiviert in ihri Händ, mir chlatsche mit und probieren ihri schnälle Schrittli irgendwie noochezmache.

 

Ich ha in der Fahrschuel scho Müeh ghaa mit rächts und linggs und so bini scho froh, wenn ich der richtig Arm in der Luft ha. My Arm gwagglet derby aber immer e chly lenger as er sött.

 

In jedem Lied wird luut 'ZUMBA' gruefe, as chönnt me das süscht vergässen oder mit eme Töpferkurs verwächsle. Mir halte dapfer duure, kreise mit eusne Hüften und mache schnälli Schritt in alli Richtige. Nach jedem Danz chlatschen alli, und irgendwie macht das Ganze denn au Spass. So unterschryybe mir beidi der Vertrag und danzen ab jetz jedi Wuche meh oder weniger motiviert Zumba.

 

 

Aso öppe zwöi Johr lang häi mer das gmacht. Denn das Ganzen isch scho lang här. Ich ha sithär au rächt vill Hemmige chönnen abboue. Zum Byyspiil bini underdessen au uf eusem Määrtplatz vor villne Lüüt gstande - woni e Reed ha dörfe halte, nid danzend. Und ehrlig gsäit verwütsch i mi amme derby, wien ich rhythmisch und hemmigsloos mit de Hüfte due kreise, wenn us em Radio eis vo deene spanische Zumba-Lieder chunnt.

 

 

7. Kolumne vom 13. Januar 2022, Großauflage

 

Vorsätz

„Ich ha mir fürs neue Joor vorgnoh, ass i zwöi Löcher meh in myni Gürtel mach!“ Das hani letschti neumen ufgschnappt. Das isch doch mol e Neujoorsvorsatz, wo men au cha duurezieh und eim öppis bringt. Grad wenn eim d Hoose zwüsche Wienecht und Neujoor überraschend yygange sy.

 

Was häi Sii sich für das neue Joor so vorgnoh? Eine vo de Klassiker wie sich meh bewegen und gsünder ernähre? Es isch Aafang Joor nach de Feschtdäg – ässe Si Ihri Pommes Frites mit Ketchup, Mayonnaise oder mit schlächtem Gwüsse? Vorsätz chönnen aber au praktisch sy wie meh ufruumen oder Büecher lääse.

 

 

 

Eigetlig cha men au die nid ufbruuchte Vorsätz vom letschte Joor nomol füürehole, die sy jo meischtens no gültig. Das isch bi mir eso.

 

Ich ha mir s letscht Joor vorgnoh, ass i mys Huus mol so richtig usmischt. Der aagsammlet Grümpel entsorge, Platz schaffen und denn erlyychteret sy, isch mys Zyyl gsi.

So hani grad im Jänner ganz motiviert in der Wöschchuchi unden aagfange. My Wöschchuchi, müese Sii wüsse, isch eigetlig der Chäller für fascht alles. Für Vorrööt oder Ufbewahrigsort vo saisonale Sache wie Schneehose für die ganz Familie, wo mir sträng gnoo genauso wenig bruuche wie die zwöi Dotzed leere Kartonschachtle. Die Schachtle, wo me wägg duet, wil me se mol für es Päckli chönnt bruuche. Ich ha aso ganz vill vo dene zville Schachtle vertrampt, Züügs entsorgt, Gumfigleeser abgstäubt und alles wiider schön yygruumt.

 

 

 

Es paar früsch ufgruumti Chuchi-Schuubladen und Kommode spöter het my Elan aber noochegloo. My Chleiderchaschten isch zum Byyspiil immer no sehr voll mit Chleider, wo mir nümm gfallen und woni nümm dry pass, egal öb z grooss oder z chly. Und au mit Chleider, won ich biz hoff, ass si mir irgendwenn wiider passe.

 

Und denn sy do no die löchrige Hoosen und Lyybli, won ich sit Joore due ufbewahre, falls ich wiider emol e Wand mues stryyche. Numme hani vo denen alte Mooler-Chleider fang so vill, ich chönnt s ganz Quartier renoviere dermit. Oder das Schublädli mit denen alten Unterhoose, woni my würd schämme, wenn sen e Notarzt z Gsicht überchiem. Also wägg mit däm Plunder - ich mischt das Joor eifach dört wyyter us, won ich s letscht Joor ufghört ha.

 

 

 

Und es isch würklig es erlyychterets Gfühl, sonen uufgruumti Wöschchuchi, e suuberi Bsteckschubladen oder e Chuchichaschte, wo eim bim Ufdue keis Töpper-Dösli uf e Chopf gheit. Und bi däm ganzen Usmischten und Putze bewegt me sich jo au grad e chly meh. Villicht länkt das au vo der Gutzibüchsen ab. Und wenn me dört doch mol drylängt oder sich e Portion Pommes Frites trotz gsundem Vorsatz gönnt: Im Wort 'Kilokalorie' versteckt sich bim gnaue Lääsen au es 'ok' in der Mitti... Es isch immer d Dosis, wos uusmacht, dass eim der Gürtel doch no passt.

 

 

In däm Sinn non e spoots aber gnüssligs guets Neus – mit oder ohni Vorsätz.

 

 

 

7. Kolumne vom 13. Januar 2022, Großauflage

 

Vorsätz

„Ich ha mir fürs neue Joor vorgnoh, ass i zwöi Löcher meh in myni Gürtel mach!“ Das hani letschti neumen ufgschnappt. Das isch doch mol e Neujoorsvorsatz, wo men au cha duurezieh und eim öppis bringt. Grad wenn eim d Hoose zwüsche Wienecht und Neujoor überraschend yygange sy.

 

Was häi Sii sich für das neue Joor so vorgnoh? Eine vo de Klassiker wie sich meh bewegen und gsünder ernähre? Es isch Aafang Joor nach de Feschtdäg – ässe Si Ihri Pommes Frites mit Ketchup, Mayonnaise oder mit schlächtem Gwüsse? Vorsätz chönnen aber au praktisch sy wie meh ufruumen oder Büecher lääse.

 

 

 

Eigetlig cha men au die nid ufbruuchte Vorsätz vom letschte Joor nomol füürehole, die sy jo meischtens no gültig. Das isch bi mir eso.

 

Ich ha mir s letscht Joor vorgnoh, ass i mys Huus mol so richtig usmischt. Der aagsammlet Grümpel entsorge, Platz schaffen und denn erlyychteret sy, isch mys Zyyl gsi.

So hani grad im Jänner ganz motiviert in der Wöschchuchi unden aagfange. My Wöschchuchi, müese Sii wüsse, isch eigetlig der Chäller für fascht alles. Für Vorrööt oder Ufbewahrigsort vo saisonale Sache wie Schneehose für die ganz Familie, wo mir sträng gnoo genauso wenig bruuche wie die zwöi Dotzed leere Kartonschachtle. Die Schachtle, wo me wägg duet, wil me se mol für es Päckli chönnt bruuche. Ich ha aso ganz vill vo dene zville Schachtle vertrampt, Züügs entsorgt, Gumfigleeser abgstäubt und alles wiider schön yygruumt.

 

 

 

Es paar früsch ufgruumti Chuchi-Schuubladen und Kommode spöter het my Elan aber noochegloo. My Chleiderchaschten isch zum Byyspiil immer no sehr voll mit Chleider, wo mir nümm gfallen und woni nümm dry pass, egal öb z grooss oder z chly. Und au mit Chleider, won ich biz hoff, ass si mir irgendwenn wiider passe.

 

Und denn sy do no die löchrige Hoosen und Lyybli, won ich sit Joore due ufbewahre, falls ich wiider emol e Wand mues stryyche. Numme hani vo denen alte Mooler-Chleider fang so vill, ich chönnt s ganz Quartier renoviere dermit. Oder das Schublädli mit denen alten Unterhoose, woni my würd schämme, wenn sen e Notarzt z Gsicht überchiem. Also wägg mit däm Plunder - ich mischt das Joor eifach dört wyyter us, won ich s letscht Joor ufghört ha.

 

 

 

Und es isch würklig es erlyychterets Gfühl, sonen uufgruumti Wöschchuchi, e suuberi Bsteckschubladen oder e Chuchichaschte, wo eim bim Ufdue keis Töpper-Dösli uf e Chopf gheit. Und bi däm ganzen Usmischten und Putze bewegt me sich jo au grad e chly meh. Villicht länkt das au vo der Gutzibüchsen ab. Und wenn me dört doch mol drylängt oder sich e Portion Pommes Frites trotz gsundem Vorsatz gönnt: Im Wort 'Kilokalorie' versteckt sich bim gnaue Lääsen au es 'ok' in der Mitti... Es isch immer d Dosis, wos uusmacht, dass eim der Gürtel doch no passt.

 

 

In däm Sinn non e spoots aber gnüssligs guets Neus – mit oder ohni Vorsätz.

 

 

 

6. Kolumne  vom 9.Dez. 2021

 

Adväntskaländer 

As Chind ha mi jede Daag druf gfreut, wenn ich am Adväntskaländer es neus Düürli ha chönnen ufmache. Derhinter isch jewyylen es gmolts, bitz kytschigs Bildli gsi. Am 24. hets denn es groosses, dopplets Düürli gee, meischtens mit der Zeichnig vom Wienechtschindli in der Chrippe.

 

Die bsunders schönen und wärtvolle Kaländer häi no Glitzer ufdruckt gha. Ich ha denn amme mit de Händ drüber griiben und mir dä Glitzer voller Freud uf d Hoor gstriche.

 

Ich weiss an deere Stell nid rächt, öb ich in Lausen es bitzli hinter im Mond gläbt ha oder myni Elteren us pädagogische Gründ die eifache Papyyrkaländer bevorzugt häi. Immerhyn bin ich au joorelang ohni Färnseh ufgwachse, was my Maa bis hüt fascht nid cha glaube. „Was habt ihr denn gemacht in eurer Kindheit?“ Frogt er denn amme, und ich säg woohrheitsgetreu „dusse gspiilt“.

 

Aber item, mir häi halt ebe jedes Joor sonen analoge Bildlikaländer gha, und ich weiss dorum au nid genau, wenn die Kaländer mit Schoggi dinne normal worde sy. Jedefalls isch das für mi en enormi Steigerig gsi, vo gmoolte, chuum erkennbare, farbige Zeichnige zume Schöggeli hinter em Karton-Düürli. So vill zu myyne Chindheitserinnerige mit Adväntskaländer.

 

Mit reine Schoggikaländer muess me hütt jo nümme choo, höggschtens zuesätzlig. Sit Joore liggen ab em Herbscht ganzi Bäärge vo Spiilzüüg-Adväntskaländer in de Lääde. Riisigi Packige mit Lego-Barbie-Pokémon-Harry Potter-Playmobil und was weiss ich nid alles drin.

 

Es git au gfühlt jedes Joor meh Kaländer numme für Erwachseni. Zum Byyspiil mit Sogge, Alkohol, Make-Up und für 'meh Würzi' au mit schlüpfrige Spiilsache – oder mit Gwürz. Es git nüd me, wos nid git.

 

In de soziale Medien übertrumpfe sich Mensche mit Föteli vo ihrne sälbergmachte Kaländer. Meischtens 24 perfekt yypackti Gschänkli, schön arrangiert oder an d Wand ghänkt. Natürlig han ich das joorelang au gmacht und in nächtelanger Arbet chlyyni Sachen in chlyyne Seckli für myni Chind ans Stäägegländer ghänkt. Praktischs Züüg wie Pomade- und Bleistift, Naasdüechli und Radiergummis.

 

Hüür het my Teenager-Dochter aber verkündet, ich müess ihre keine me baschtle. Sii wünsch sich eine mit Kosmetik us em „Drogeriemarkt“. Jetz duftet mys Chind jeede Daag nach emen andere Creemli. Der Sohn het au e kaufte Kaländer, won er jede Daag es Rätsel darf lööse. Beidi häi au no es Buech, wo d Gschicht dääglig es Stück wyyter goht.

 

Vor e paar Joor han ich uf mym Blog uf Facebook my nostalgischi Erinnerig an die Adväntskaländer teilt. Drufaabe het mir en ehemaligi Arbetskollegin, ich säg ihre jetz eifach mol Grittli, prompt jedes Joor so eine gschickt, au hüür. Er het zwar dasmol kei Glitzer druf, derfür lüüchte myni Auge bi jedem Düürli, won ich ufchnüüblen und derby in glitzrigen Erinnerige cha schwelge. Danke Grittli.

 

 

5. Kolumne, vom 26. Nov. 2021

 

'Gwhamt'... 

Jetz hets mi verwütscht! Eifach soo, ohni Vorwarnig!

Ich ha immer gmeint, ich häig das im Griff und chönn sälber bestimme, wenns sowyyt isch. Letscht Joor bini no rächtzytig vorgwarnt worde, ich ha chönnen uuswyychen und soo das ganze wenigschtens es bitzli uusezöögere. Aber jetz hets mi scho ungwohnt früeh verwütscht, woni hüt am Morge ganz näbeby bym Müesli mache der Radio agloo ha. Zerscht ghört me numme die Glöggli, das typische „kling, kling, kling, kling“ und denn setzt die weichi Stimm y: „last Christmas I gave you my heart, but the very next day, you gave it away...“

Do isch es! Nooni mol Advänt und ich bi 'gwhamt' worde!

 

Jedes Joor mach i mir dä Gschpass drus, möögligscht spoot verwütscht wärde bim erschte Mol 'Last Christmas' loose. Bi allem anderen in deene Wuche vor der Wienecht isch me jo meischtens froh, wenns mögligscht früeh erlediget isch.

Sii nämme sich jo villicht au jedes Joor vor, jetz mol würklig alli Gschänkli früeh barat z ha? Und denn no die ganze 'mir schänken eus jo nüd' - Chlyynigkäite, do sammlet sich ammen e Huffen aa und plötzlig het dä Dezämber doch e chly weniger Dääg, as eim lieb isch.

 

Sit ich Mami bi und die Wienechtszyt vor allem für myyni Chind schön will gstalte, weiss ich: Der Stress chunnt denn doch so zueverlässig wie der Heisshunger nach em Schwümmbad. Bis ich alli Liechterchettenen entwirrt, e paar Sorte Gutzi bachen und die aagsammlete, baschtlete Dekorsächeli ufgstellt ha, cha me bald die letschti Cheerzen uf em Chranz aazünde.

 

An de meischte Dekoratione, wo d Chinder us der Schuel und em Chindergarte mitbrocht häi, isch es Näggi ab. D Flüügel vom Holzängel gwagglen au scho lang. Aber trotzdäm häi grad d Chinder e Freud, wenn die gwohnte Sache wiider neumen im Huus ummestönden und -hange.

 

Spöötischtens wenn d Noochbere wiider mit ihrem Liechterchette-Wettrüschten ums Huus ummen aafönge, denn weiss ich, es goht wiider los. Bym einte Noochber stoht immer es grosses Reentier, wo blinkt, vor em Huus. Ich ha kei Ahnig, was das sell. Bim andere freut sich der Stroom-Aabieter über e ganze Laubbaum, wo bis Ändi Jänner häll lüüchtet.

 

Der beschti Start in die bevorstehndi Adväntszyt isch für mi aber kei lüüchtige Kytsch im Vorgarte, es isch ebe denn, wenn ich ganz plötzlig und musikalisch 'gwhamt' wird. Wenn ich denn heimlig das ganze 'Last Christmas' cha mitsingen und mi villicht es bitzli schäm derby, denn fot die spezielli Zyt aa.

„...This year, to save me from tears...“ so döönts die neggschte vier Wuche bis zur Wienecht no mänggmol us em Radio. Irgendeinisch verwütschts nämmlig jeden und jedi emol mit däm Ohrwurm. Ich hoff, Sii häi scho ein bim Läsen übercho und ich wünsch allnen e zfriideni Vorwienechtszyt, egal zu weeler Muusig.

 

 

4. Kolumne vom 16. September 21


D Hoosen aabeloo

„Du hast in dreizehn Jahren Ehe selten solche Geräusche gemacht!“ säit my Maa chnochedroche nääbe mir.

Ich versuech scho sit Minute myni neue, orthopädische Stützstrümpf aazlegge.

„Immerhin haben wir zwei Kinder gezeugt....“ kommentiert er wyter my schweisstryybendi Ufgoob. Und er säit das genau soo, ich cha my dütsche Maa schlächt übersetze.

„Ahhhhh!“ stööhn ich, ehrlig gsäit scho chly übertriibe lut. Ich has derby aber gschafft, der Strumpf bis in d Mitti vo mym Fuess z zieh.

Denn wärde d Chinder vo myne Grüsch aaglockt.

„Mama, was masch du do?“ wird ich mit vill Verwunderig gfroggt.

„Das sy Strümpf vom Arzt, dank deene selle myni Bei nümm so weh due...“ säg ich und stöhn wiider uf - der Fäärsen isch jetz au dinn.

 

Herrje, was isch numme bassiert, chuum bin ich Vierzgi worde, bruuch ich settig Strümpf. 'Knackigi Vierzgi' säg ich immer, denn es knackt, wenn ich mii beweeg.

Das isch denn wohrschynlig ändgültig das 'Erwachse sy', ämmel us körperlicher Sicht.

 

Amme fühl ich mi gärn so richtig erwachse. Wenn ich d Znüüniböxli vo de Chinder diräkt am letschte Schueldaag wäsch statt erscht am Ferienändi, wo si fascht scho dervo laufe vom Schimmel. Und wenn ich die Erschti bi, wo der Ghüdersack pünktlig an eusi Strooss füre stellt. Oder wenn ich bim Aalegge meh Wärt uf 'warm ha' statt uf 'cool usgseh' legg.

 

Früener bini amme no närvöös worde, wenn Ändi Septämber der Silveschter noni im Detail plant gsi isch. Hüt bin ich froh, wenn ich wach blyyb, bis es Zwölfi schloot. So verändere mir eus halt, und doch dänk ich zum Byyspiil amen Elterenooben immer wiider „Jesses, die ganzen Erwachsene doo!“ Denn so erwachse wie mänggi Glyychartrige würke, wett ich denn doch nie wärde.

Und ich find, es fühlt sich au chly kurlig aa, wenn ufs Mol e Polizischtin knapp halb so alt isch wie me sälber. Oder der Lehrer vo dym eigene Chind au fascht dyys Chind chönnt sy! Es isch halt son e Sach mit däm eigenen Altersempfinde.

 

Ich has denn äntlig gschafft, der zweit Strumpf mit Chnoorzen und Stöhne ganz uufe z zieh.

„Also wenn mir das nid so pyynlig weer, würd ich glatt e Kolumne drüber schryybe“ säg ich so zu mym Maa, wo däm spoortlige Schauspiil immer no interessiert zueluegt.

„Mach doch“, säit er „so schicke, schwarze Strümpfe sind doch nicht peinlich!“.

 

Unterdesse weiss ich übrigens au sämtligi Trick, wie das alles besser goht, denn au derzuelehre ghört jo zu däm Erwachse syy. Wie au akzeptiere, dass sich der Körper immer wiider veränderet. Mit jugendlige Nüünzäähni hätt ich das nie dänkt, au wenn ich mi denn amme sehr erwachse gfühlt ha.

 

Ich legg Jeans drüber aa und frogg mi, öb ich das Thema sell verschwyygen oder wortwöörtlig 'd Hoosen aabeloo'? Ich entscheid mi fürs ‚Derzue stoh‘: Zmitts im Lääbe, mit allne Veränderige, mit myyner volle Gröössi und in schwarze Strümpf stand ich derzue.

 

 

3. Kolumne vom 6. August 2021

 

Uusestüüdele

      

Jetz isch es bassiert, jetz hani die Kolumne, wo Sii grad läse, bis zum letschten Augeblick uusegschobe. Ich ha immer wiider öppis anders gmacht, an Zügs umme studiert und mi sälber abglänkt.

 

Und wüsse Sii was? Ich weer sogar z fescht abglänkt, zum en aaständige Täggscht zum Thema 'Prokrastination' z schryybe. So säit me dere cheiben 'Ufschieberei' uf Dütsch; ich find die beide Wörter gar nid schön. Es geeb jo e Huffe schöni Wörter, won ich gärn säg. 'Syydefyyn' zum Byyspiil, 'Gluggsi' oder 'Füürobebier'.


Es manglet au überhaupt nid an Idee, glaube Sii mir, my Chopf isch voll dervo. Ich hätt au rächt vill Schryyb-Fuetter us mym Schuelchochkurs, won ich jedi Wuche gib. Und Fuetter isch in däm Zämmehang au es schöns Wort.

      

Ich ha eigetlig immer z vill Gedanken im Chopf. Bevor ich öppis Neus aafang, setti jedesmol es paar Ordner im Hirni zuedue.

 

So Züügs erledige wie am Zahni äntlig aalüten oder überlegge, was ich hütt scho wiider zum Zmittag sell choche. Und häi mer eigetlig no Eier im Chüelschrank? Wenn dä denn scho mol offen isch, chani au grad es Mümpfeli Chees ässen und denn überlegg i bim Chöie, wär eigetlig immer das Fääderli in die Eierschächteli yyne leit?

Und so fliege ständig Gedankefätzen a mym Chopf verby und amme pack ich eine dervo und dänk en wyter.

 

Denn frog ich mi, öbs ächt es anders Wort für 'Synonym' git?

Würd e Kranich zum andere Kranich 'Kran-du' säge?

 

Isch es Ruumschiff voll mit Fraue 'unbemannt'?

Und was häi eigetlig Schmätterling im Buuch, wenn si verliebt sy?

 

Ammen entstönden us dene Gedanke ganzi Täggscht. Aber meischtens gang i doch lieber no schnäll go d Kaffimaschiinen entchalche.

 

Oder ich lueg bi Facebook no es luschtigs Chatzevideo, wo mi wiider drüü Minuten unnötig ablänkt.

 

Und wenn ich mys Natel scho in der Hand ha, lueg i au grad, öb es neus E-mail cho isch. Ah jo, e Rabattguetschyyn für sones Fraueheftli isch cho. Worum sy in dene Heftli eigetlig Rootschleeg zum Abneh UND Torte-Rezäpt hinderenander abdruckt?

      

So läb ich immer wiider die 'Prokrastination'. Und wien ich das stolprige Wort so tipp, fallt mir uf, dass do jo 'Tina' drin vorchunnt. Und 'Nation'. Do hani doch letschti neume gläse, dass sich au der Olaf im Wort 'Colafläsche' versteckt. Numme macht das überhaupt kei Sinn.

 

Die ganze Gedanke mache meischtens chuum Sinn. Sinnvoll weers aber, wenn ich jetz der dräckig Bachofe no rasch uuseputz, bevor ich die Kolumne fertig schryyb.

      

Häi Sii sich eigetlig au schomol gfrogt, wo bi vier Schiinen im Bachofe die mittleri Schiinen isch?

Das frog i mi scho lang. Näbem Bachofe hangt der Chuchi-Kaländer, und ich gseh grad, dass ich jo no über 1 Wuche Zyt gha hätt zum schryybe!

 

Uusgrächnet bi däm Thema verchumm i im Datum. Und jetz fallt mir au äntlig es schöns Wort yy für das, woni die lengschti Zyt gmacht ha: Uusestüüdele.

 

 2. Kolumne vom 3. Juni 2021, Großauflage

 

Gueti alti Zyt

Früener sy vill Sache besser gsi, ich im Chopfrächne zum Byyspiil oder s Fährnsehprogramm. Gfühlt häi mir im Winter meh Schnee und im Summer weniger Unwätter gha. Sit sich eusen Alltag dur die Pandemie veränderet het, dänke vill no lieber an die gueten, alte Zyte zrugg. Wo mir eus no hemmigslos abgschmützlet häi oder an d Chindheit, wo s gheisse het „chumm hei, wenn d Stroosselatärnen aagönge!“

      

Au bi materielle Sache het sich einiges veränderet. Myni Chind loose zum Byyspiil no vill Kasette. Do wird ich jo scho chly sentimental, bin ich doch die Generation, wo Kasette zum Batteriie sparen im Walkman mit em Bleistift gspuelt het. Und ich dänk au no gärn an sonen erfolgryych ufgwigglete Bandsalat in dene Kasette zrugg.

 

Mänggi Sachen ändere sich für immer, und so sääge mir ab jetz: „Früener häi mir im Waldeburgertal no eusi WB gha!“ Sone Fahrt im Waldeburgerli isch amme meh as einisch am Daag nötig gsi zum ins Tal oder – für jungi Mensche vill wichtiger – us em Tal z cho. Die Fahrte sy eim grad in der Nacht ammen ewig lang vorcho, und das Bähnli het au syni Eigeheite gha: Im Winter hets eim unde heissi Luft an die nasse Schueh bloosen und obe sy alli Schyyben agloffe wie in der Sauna. Im Summer häi sich nass gschwitzti Menschen unfreywillig berüert und der Duurzug im Zug het mir mängge Chiieri bschert.

 

Aber jetz, wo das Bähnli wäg und das ganze Daal ei riise Boustell isch, häi mir zum Glück numme no die gueten Erinnerige dra. So chunnts, dass ich im fäärne Münche so vill Waldeburgerli gseh ha wie no nie, sobald ich mys Natel ufdo ha: Föteli von ere WB, wo s Daal uf fahrt, im Depot Waldeburg, WB vo inne, WB vo usse, vo vorne, vo hinden und vo früener. Denn die letschti Fahrt, die würklig allerletschti Fahrt, Föteli mit em Armin, mit Bluemeschmuck und mit Wehmuet.

 

E paar Dääg spööter es Waldeburgerli, wo am Kraan hangt, uf em Laschtwaage, uf em Schiff der Rhyy ab und bald numme no in Erinnerig. Mir häi do alli es Stück vo euser gueten alte Zyt los gloo, dänk i mir bi all dene Bilder.

 

Ufhalte chönne mir so Veränderige meischtens nid, und die gueti alti Zyt isch so guet, wil mir sii zu deere machen und im Chopf bhalte. Und es git Sache, do wünsch ich mir, dass si immer so blyybe. Dass my Papi wyyterhi nach jedem Glas, wo aabegheit, rüeft „zum Glück sy d Schäärbe no ganz!“ Isch so öppis.

 

Aber au es paar neui Gwohnete dörfen us myner Sicht blyybe. Gründlig Händ wäsche zum Byyspiil oder dass me mit Schnuudernasen ebe nid jeden andere no drüümol abschmützlet.

 

Mir gwöhnen eus jo doch rächt schnäll an Veränderigen und wär weiss, villicht sogar mol an das neue, gääle Tram, wo irgendwenn zum Alltag im Waldeburgertal ghört. Denn au das wird hoffentlig einisch zu euser gueten alte Zyt.

 

 

 

1. Kolumne vom 11. März 2021, Großauflage

 

Schyynfrucht

Es verwirrt mi ammen e chly. Die Tatsach, dass e Banane botanisch gseh es Beeri isch. Und es Ärpeeri isch gar keis richtigs Beeri, sondern e sogenannti Sammelnussfrucht, me säit au e Schyynfrucht. Derfür isch e Mandle denn au kei Nuss, sondern e Steifrucht. Do chunnt doch kei Mensch me drus, wenn nüt so isch, wies schyynt!

 

Au mängi Mensche sy gegen usse nid, wie sii uf en erschte Blick schyyne.

 

Das kenn ich vo mir sälber sehr guet. Won ich zum Byyspiil vor es paar Johr aagfange ha, myni Gschichten uf ere Bühni vor Publikum zum Beschte z gee. Ich syg muetig und so locker, häi si mir noochhär immer wiider gsäit. Derby häi mir unter myne Hoose d Chnüü zimmli zittered und ich ha mi richtig müesen überwinde.

 Meischtens hani denn es Röckli aagleit. „So chan ich weniger vor Angscht in d Hoose mache“, hani derzue sälbschtbewusst ins Mikrofoon verzellt.

 Do hani denn mängmol no chly fröhlicher gwürkt und amme sicher au en ungattigere, erschten Yydruck hinderloo, au wenn ich unter myner Schalen immer wiider e bitzeli unsichergsi bi.

 

 Ich ha au scho mängisch üsserlig e gröösseren Yydruck gmacht. Das hani as Chind scho gspürt, sällmol z Lause. Do häi si mi wäge myner uffellige Gröössi amme gfroggt, in weeler Klass ich jetz syg. Ich ha mi aber no uf en erschte Chindsgi-Daag gfreut.

 

Oder au hütt no, wenn mir liebi Mitmenschen amme säge, ich syg son es geduldigs Mami mit myne zwöi Chind. Das freut mi dänk scho, wär ghört so öppis nid gärn. Aber wenn sälli Mensche wüsste, wie cheiben ungeduldig ich cha sy...

Bi dere letschte Minute vo der Wöschmaschine zum Byyspiil. Das Warte, wil die letscht Minute nie nummen ei Minute goht, das tryybt mi unter eus gsäit regelmeessig uf d Palme. Palme syge schyynts ganz sträng gnoh au keini richtige Bäum.

 

Aber zrugg zu eus Mensche. Wie mängisch lache mir, wenn mir innerlich chönnte brüele? Mir säge ganz locker, alles syg guet, obwohl eim eigetlig alles stinkt und z vill isch. Villicht isch das eifach e Schutz. Wien e Banane, wo as groossi, lüüchtigi Frucht in der Fruchtschale strahlt, obwohl si eigetlig es Beeri isch.

 

Villicht sette mir au gar nid zue vill hinterfrogen und yyteile.

 Denn im Geegesatz zu däm Ärpeeri, wo sträng gnoh immer e Schyynfrucht blybt, chönne miir us euser Schaalen uusechoo, euse wohri Chärn zeige.

 

Ich bi immer mehr so, wie das gegen usse schyynt. Bi weniger nervös und immer mehr au innerlich grooss. Und ich freu mi, do in Zuekumft myni Gedanke mit Ihne z teile. Denn vo deene hani ganz e Huffe.

Aber jetz han ich so richtig Gluscht uf e salzigi Nussmischig. Mit Mandlen und Ärdnüssli, wo botanisch gseh au keini richtige Nüss sy, oder ebe doch?

 

Es isch nid immer so, wies schyynt, Hauptsach son es Ärdnüssli isch für euse Gaumen e G-Nuss.